X
تبلیغات
Laboratory Sciences - آزمایش (CRP)

آزمایش (CRP)

Thu 23 Dec 2010
سی راکتیو پروتئین (CRP) مقدمه به پروتئين هايي که دراثر عواملی همچون التهاب، نکروز، عفونتهای باکتريايي و ويروسي و بدخيمي ها، مقدارشان در پلاسما و سرم خون انسان و حيوانات خونگرم تغيير مي يابد، پروتئينهای فاز حاد (APP: Acute Phase Proteins) گويند. نقش اکثر این پروتئینها، کاهش ضایعات التهابی در بافتها می باشد، به این ترتیب که آنها، سبب دفع عامل التهاب، خارج کردن و از بین بردن قطعات بافتی صدمه دیده و در نهایت ترمیم بافتی می شوند. اين پروتئينها جزء سيستم ايمني ذاتي بوده و قبل از ايمني اختصاصي شروع به فعاليت مي کنند. اغلب اين پروتئين ها از جنس گليکوپروتئين هستند و منبع اصلی سنتز آنها، سلولهای کبدی (Hepatocytes) مي باشد. ماکروفاژها نیز تعدادي از اجزاء کمپلمان، و لوکوسيت ها هم سنتز آلفا یک- اسید گلیکوپروتئین را که از پروتئينهای فاز حاد می باشند، سنتز و در سرم ترشح می کنند. ميزان ترشح APPها به صورت مستقيم و غير مستقيم به عواملي از جمله سايتوکاينها، سلولهای T و غیره بستگي دارد. اندوتوکسین (LPS) باکتریهای گرم منفی قویترین محرک سنتز پروتئینهای فاز حاد می باشد. علاوه بر این، سایتوکاینهای اینترلوکین یک (IL-1)، اینترلوکین شش (IL-6) و فاکور نکروز دهنده توموری آلفا (TNF-a) تولید شده از ماکروفاژها، بر روی کبد اثر گذاشته، تولید و ترشح APPها را از سلولهای کبدی سبب می شوند. از پروتئینهای فاز حاد می توان به پروتئین واکنشگر با ماده سی (CRP: C- Reactive Protein)، پروتئین آمیلوئید آی سرمی (SAM: Serum Amyloid A) برخي قطعات پروتئيني کمپلمان از جمله فاکتور بی (BF: B Factor)، قطعات C2، C3،C4 ،C5 وC9 اشاره کرد. ظهور، افزایش یا کاهش مقدار هر یک از پروتئینهای مرحله حاد در طول یک بیماری، متفاوت و مستقل از یکدیگر می باشد. بعنوان مثال، CRP 6 تا 8 ساعت پس از یک ضایعه در سرم ظاهر می شود و پس از 48 تا 72 ساعت به حداکثر خود می رسد، در صورتی که هاپتوگلوبین (Haptoglobin) و سرولوپلاسمین (Seruloplasmin) قبل از 12 تا 24 ساعت قابل تشخیص نبوده و در عرض 72 تا 96 ساعت پس از ضایعه به حداکثر می رسند. از طرفی مقدار CRP در طول ضایعه بافتی، همچنان بالا باقی می ماند و بلافاصله پس از ترمیم بافت، بسرعت کاهش یافته و دیگر در سرم قابل اندازه گیری نمی باشد. از بین پروتئینهای فاز حاد، اندازه گیری CRP بعلت افزایش سریع آن در آغاز ضایعه بافتی و کاهش سریع آن به محض بهبودی، بهترین راه تشخیص ضایعات بافتی است. علاوه بر این به نظر می رسد بین شدت ضایعه و مقدار پروتئینهای فاز حاد در جریان خون، رابطه وجود دارد. سی راکتیو پروتئین (CRP) در سال 1930 اولين بار دو دانشمند به نامهاي فرانسيس (Francis) و تايلت (Tillet) پس از تحقيقات متوجه شدند که پروتئيني درسرم افراد مبتلا به پنوموکوک وجود دارد که قادراست با پلي ساکاريد سی (C) کپسول باکتري پنوموکوک درمحيط آزمايشگاه واکنش داده، سبب متورم شدن این باکتریها شود، به همین دلیل نام پروتئین کشف شده را، سی آر پی یا ماده واکنشگر با ماده سی (CRP: C- Reactive Protein) نام نهادند. CRP، يک پروتئين کروي شکل با ساختار پنتامری (Pentameric) (یعنی از پنج مونومر يکسان که با پيوندهاي اشتراکي به هم چسبيده اند، درست شده است) می باشد. CRP، از جفت عبور نکرده وتاکنون فقط در انسان و ميمون کشف شده است. این پروتئین در سرم و مایعات بدن افراد سالم به مقدار بسیار کم گزارش شده است (مقدار طبیعی آن در سرم در حدود 5/3 ميلي گرم بر ليتر است) ولی در واکنشهای التهابی، مقدار CRP بطور ناگهانی تا 3000 هزار برابر میزان طبیعی آن، در عرض 6 تا 48 ساعت افزایش می یابد. در بیماریهای زیر مقدار CRP در سرم بالا می رود: 1) عفونتهای باکتریایی 2) عفونتهای ویروسی 3) تب روماتیسمی 4) سکته قلبی حاد 5) سرطانهای بدخیم 6) آرتریت روماتوئید 7) بیماری سل مقدار CRP بعد از اعمال جراحی، انتقال مقدار زیادی خون، واکسیناسیون و آمبولی ریه نیز، در سرم بالا می رود. در انفارکتوس قلبی، اندازه گیری CRP بهترین و حساسترین آزمایشی است که می توان با آن نشانه هایی از نکروز و یا التهاب بافت عضلانی ماهیچه قلب را بدست آورد. CRP قادر است به فسفوريل کولين غشاي باکتريها متصل شود و کمپلمان را از مسیر کلاسیک فعال نماید، با فعال شدن کمپلمان و در نهایت تشکیل کمپلکس حمله به غشاء (MAC: Membrane Attack Complex) باکتری مورد نظر لیز شده و از بین خواهد رفت. علاوه بر این در طول فعال شدن کمپلمان اجزای C3b و C4b بوجود می آیند. C3b و C4b سطح باکتري را پوشانده و باعث اپسونیزاسیون باکتری می شوند. علاوه بر اینها، سلولهای بیگانه خوار (بطور مثال، ماکروفاژها) بر سطح خود، برای CRP، دارای گیرنده (Receptor) می باشند. به عبارت دیگر خود CRP می تواند همانند C3b و C4b بعنوان اپسونین عمل کرده سبب اپسونیزاسیون باکتریها شود. تشخیص و یا اندازه گیری CRP در سرم، چه کاربردهایی دارد؟ 1) اثبات حضور CRP در سرم جنبه تشخیصی برای خیلی از عفونتها، بدخیمیها، بیماریهای التهابی و بخصوص سکته های قلبی دارد. 2) با اندازه گیری مقدار یا تیتراسیون CRP سرم، می توان به شدت بیماری پی برد. 3) با اندازه گیری CRP در فواصل زمانی مختلف می توان روند درمان بیماری را کنترل کرده، به موثر بودن یا نبودن رژیم درمانی پی برد. روش انجام آزمايش CRP در گذشته از پلي ساکاريد C پنوموکوک براي تشخيص CRP استفاده مي شد ولي به علت مشکلاتی که در تهيه این آنتي ژن وجود دارد، امروزه از کیتی که بدین منظور تهیه می شود، برای تشخیص CRP در سرم استفاده می شود. در این کیت، از آنتي بادي ضد CRP (anti- CRP) برای تشخیص CRP در سرم استفاده می شود. اجزای موجود در کیت CRP 1) قطره چکان حاوی سرم کنترل مثبت Positive Control)) 2) قطره چکان حاوی سرم کنترل منفی Negative Control)) 3) قطره چکان حاوی آنتي بادی ضد CRP از کلاس IgG، که بر سطح ذرات لاتکس متصل شده است. 4) اسلاید زمینه سیاه 5) اپلیکاتور 6) بافر برای رقیق کردن و تيتراسيون سرم بيمار (در برخی از کیتها) آزمایش CRP به دو روش کيفي و کمي انجام مي شود: روش کیفی (اسلایدی) روي اسلايد زمينه سياه يک قطره سرم بيمار، يک قطره سرم کنترل مثبت و يک قطره سرم کنترل منفي بریزید. شيشه محتوي ذرات لاتکس را به آرامي تکان داده، سپس به هر کدام از سه قطره سرم مرحله قبل، یک قطره از آن را اضافه نماید. با اپليکاتور هرکدام از سرم ها را با ذرات لاتکس، مخلوط نموده، به اندازه دایره ای به قطر دو سانتی متر پخش نماید. لام را به مدت دو دقيقه به آرامي بر روی دست یا روتاتور حرکت دوراني داده و نتيجه آگلوتيناسيون را زير نور بررسي نموده به صورت زیر گرازش نماید. آگلوتيناسيون درشت +++ (+3) آگلوتيناسيون متوسط ++ (+2) آگلوتيناسيون ريز + (+1) آگلوتيناسيون مشاهده نمی شود ( سوسپانسيون يكنواخت و شیری رنگ) – (منفی) در صورت اثبات وجود CRP در سرم بیمار، به منظور اندازه گیری مقدار و یا تیتر آن در سرم، روش کمی (لوله ای) را انجام دهید. نکته: گاهي اوقات مقدار CRP در سرم بيمار بسيار زياد است، در نتیجه به علت پدیده منطقه ای (Zone Phenomenon) ممکن است یک سرم مثبت، اشتباهاً منفی گزارش شود. بنابراین بهتراست چنانچه آزمایش CRP سرمی منفی شد، قبل از اینکه آن را منفی گزارش نمایید با رقت 5/1 یا بیشتر آزمایش را تکرار نمایید. روش کمی (لوله ای) براي هر نمونه سرمي، شش عدد لوله آزمايش را با شماره هاي 1 تا 6 علامت گذاري كنيد. به همه لوله ها 50 لاندا ( ميكروليتر) تامپون يا سرم فيزيولوژي اضافه نمایید. به لوله شماره 1، 50 لاندا سرم بيمار را اضافه نموده با تکان دادن لوله محتویات داخل لوله را مخلوط نمایید( غلظت 2/1). سپس 50 لاندا از محلول لوله شماره 1 را به لوله شماره 2 اضافه كنيد و بعد از مخلوط كردن اين عمل را براي لوله هاي ديگر بطور سريال تكرار نمائيد. ( 2 به 3 و...). در آخر 50 لاندا از محلول لوله شماره 6 را بيرون بريزيد. با اين روش رقتهای مختلفی از سرم ( 2/1 و 4/1 و 8/1 و 16/1 و ...) تهيه مي شود. هر كدام از نمونه هاي رقيق شده را براساس روش كيفي بررسي كنيد. آخرين رقتي را از سرم كه واكنش آگلوتيناسيون در آن قابل مشاهده است به عنوان تيتر CRP گزارش نمایید.
Posted in time 8:36 PM by MA2 Fix link